3 Aralık 2020 tarihli ve 31323 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2020/14 Esas, 2020/58 Karar ve 15.10.2020 tarihli Anayasa Mahkemesi ile 772 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu’nun 6. maddesinin (e) bendinde yer alan “…6 aydan fazla hapis…” ibaresinin iptaline karar verildi.
İptal kararının temel gerekçesi, çarşı ve mahalle bekçisi olacaklarda aranan şartlara ilişkin maddede, hapis cezası verilmesini gerektiren suçun kasten veya taksirle işlenmesi hususunda ayrım olmaması. Taksirle işlenen suçların devlet memuru olmaya engel teşkil etmemesine rağmen hiçbir ayrım yapılmaksızın 6 aydan fazla hapis cezası alanların çarşı ve mahalle bekçisi olmayacağını öngören hüküm Anayasa’ya aykırı kabul edildi.
Anayasa Mahkemesi; itiraz konusu kuralın kamu hizmetine girme hakkını kısıtladığını, AY’nin 13. maddesi kapsamında böyle bir hükmün belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir olması gerektiğini, bu sınırlamaların anayasal bağlamda meşru bir nedene dayanması gerektiğini, kamu hizmetine girme hakkını düzenleyen AY 70’de hizmete alımda görevin gerektiği niteliklerden başka hiçbir ayrım gözetilemeyeceğinden bahsedildiğini ve buna göre bu kurala getirilecek sınırlamaların görevin gerektirdiği niteliklerden başka şarta bağlanamayacağını vurguladı.
Genel kolluğa yardımcı silahlı kamu görevlileri konumundaki çarşı ve mahalle bekçileri bakımından göreve alımdan kasten işlenen suçlar yönünden koşul öngörülmesi kamu görevinin gereklerinden kabul edildi. Ancak suçun taksirle işlenmesinde kast unsurunun bulunmaması, failin suçun neticesini öngörmediği ve istemediği göz önüne alınarak böyle bir durum nedeniyle AY 70’deki hakkının sınırlanabileceği söylenemez.
Kararın sonuç kısmında AYM tarafından yapılan değerlendirme şu şekildedir: “Devlet memurluğuna alınmaya ilişkin genel şartlar arasında yalnızca suçun kasten işlenmesi halinde mahkumiyetin engel teşkil edeceği düzenlenmiştir. Bu itibarla çarşı ve mahalle bekçilerinin yardımcı olduğu genel kolluk veya diğer kamu düzeni ile ilgili kamu görevlilerinin kamu hizmetlerine girişi bakımından da taksirle işlenen suçlar engel teşkil etmemektedir. Bu durumda itiraz konusu kuralla taksirle işlenen suçlardan mahkûmiyet hâlinde dahi çarşı ve mahalle bekçiliğine girilmesinin engellenmesinin anayasal bağlamda meşru bir amacının bulunduğu söylenemez.”
Kararın konusu olan maddenin ilgili kısmının, Anayasa’nın 13. ve 70. maddelerine aykırı bulunarak iptaline karar verildi.
Kararın tamamına şu link’ten ulaşılabilir: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/12/20201203-7.pdf
