24 Kasım 2021 tarihli ve 31669 sayılı Resmi Gazete’de Anayasa Mahkemesi’nin 2018/20182 başvuru sayılı ve 14/09/2021 tarihli Ahmet Batur başvurusuna ilişkin kararı yayınlandı.
Üniversite öğrencisi olan başvurucunun kişisel sosyal medya hesabından öğrencisi olduğu üniversite yönetimi hakkında birtakım iddialarda bulunan bir haberi paylaşması nedeniyle başvurucuya bir hafta uzaklaştırma disiplin cezası verilmesinin eğitim hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkin başvuru, AYM tarafından kabul edilebilir bulundu ve başvurucunun Anayasa m. 42’de yer alan eğitim hakkının ihlal edildiğine ve kendisine 5.000,00-TL manevi tazminat ödenmesine karar verildi.
Makine mühendisliği bölümünde öğrenim gördüğü Yıldız Teknik Üniversitesi hakkındaki bir haberi kişisel Facebook hesabından yorum yapmaksızın paylaşan başvurucu hakkında üniversite yönetimi tarafından disiplin soruşturması başlatılmıştır. Disiplin soruşturması neticesinde YÖK Öğrenci Disiplin Yönetmeliği’nin 6/1-d bendi uyarınca bir hafta yükseköğretim kurumundan uzaklaştırma cezası verilmiştir. Başvuru tarafından bu cezanın iptali istemiyle açılan dava, idare mahkemesi tarafından kabul edilmiş olup bu cezanın iptal edilmesine karar vermiştir. Ancak üniversite tarafından idare mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulmasıyla ilgili bölge idare mahkemesi tarafından işbu karar bozulmuştur. Başvurucuya tebliğ edilen bu karar üzerine kendisi tarafından AYM nezdinde bireysel başvuru gerçekleştirilmiştir.
Anayasa Mahkemesi tarafından yapılan incelemede, başvurucunun Anayasa’nın 42. maddesinde yer alan eğitim hakkının ihlal edildiği belirtilirken AYM tarafından şu hususlara vurgu yapılmıştır:
Öğrencilerin ifade özgürlüklerine yönelik düzenlemeler bakımından eğitimin derecesinin önem arz ettiği ve eğitimin derecesi arttıkça özgürlüğe müdahalenin azalması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu yükseköğretim öğrencisi olduğundan ilk ve orta öğretim seviyelerine göre ifade özgürlüğüne müdahalenin daha dar olması ve özgür düşünce ile eleştirel aklın beşiği olarak görülen üniversitelerde farklı düşüncelere sahip üniversite öğrencilerine daha fazla hoşgörü gösterilmesi gerekmesine rağmen istinaf mahkemesi tarafından bu hususların değerlendirilmediğine değinilmiştir.
İdarenin ve mahkemelerin üniversite öğrencisine verilecek disiplin cezalarında müdahaleye konu eylemin eğitim kurumunun düzeni üzerindeki olası veya mevcut olumsuz etkisini göstermesi gerektiği vurgulanmıştır. İstinaf mahkemesi tarafından sadece paylaşımın iftira unsuru taşıyan karalayıcı bir haber olduğunun belirtilerek paylaşan kişilerin şeref ve haysiyetini zedeleyecek mahiyette olduğu kanaatine varıldığı ancak bu ifadelerin eğitim kurumunun disiplin ve düzeni üzerindeki etkilerinin tartışılmamış olduğunu belirten AYM, disiplin cezasının nasıl bir zorunlu sosyal ihtiyacı karşıladığının belirtilmediği hususuna yer vermiştir.
Sonuç olarak; AYM paylaşımın yapılma nedeni, içeriği, haberdeki hangi ifadelerin kurumun insicamına nasıl tesir ettiği, başvurucunun eğitim düzeyi, paylaşımın yapıldığı mecra, paylaşımın yorumsuz olarak haberin iletilmesinden ibaret olduğu hususlarının değerlendirilmediği açıkça ortaya koymuştur. Bütün bunlar değerlendirildiğinde başvurucuya verilen disiplin cezasının zorunlu bir ihtiyacı karşıladığı ve amaca ulaşmak bakımından orantılı olduğunun ispatlanamadığını vurgulayan AYM, istinaf mahkemesinin ileri sürdüğü gerekçelerin başvurucunun eğitim hakkına yapılan müdahale için ilgili ve yeterli olarak kabul edilemeyeceğine ve eğitim hakkının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
Kararın tam metnine şu link’ten ulaşılabilir: https://www.resmigazete.gov.tr/24.11.2021
