15 Nisan 2020 tarihli ve 31100 sayılı Resmi Gazete’de 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun yayınlandı. Yeni düzenleme ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un yanı sıra birçok farklı kanunda da değişiklik yapıldı.

Ceza infaz kurumlarında bulunan binlerce hükümlünün tahliye edilmesini sağlayacak şekilde koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik süreleri yeniden düzenlendi.

Koşullu Salıverilme: İstisna tutulan suçlar hariç olmak üzere koşullu salıverilmesi oranları; Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikler ile 1/2’ye indirildi.

İstisna tutulan suçlar ve koşullu salıverilme oranları şu şekilde:

• Kasten öldürme (TCK m. 81, m. 82, m. 83) koşullu salıverilme oranı 2/3 (Teşebbüs, olası kast, haksız tahrik hallerinde de koşullu salıverilme oranı aynı)
• Kasten yaralama neticesinde yüzde sürekli değişiklik meydana gelmesi (TCK m. 87/2-d) koşullu salıverilme oranı 2/3
• İşkence ve eziyet (TCK m. 94, m. 95, m. 96) koşullu salıverilme oranı 2/3
• Basit cinsel saldırı (TCK m. 102/1) koşullu salıverilme 2/3
• Nitelikli cinsel saldırı (TCK m. 102/2) yetişkin hükümlü bakımından koşullu salıverilme oranı 3/4, 28.06.2014 tarihinden önce işlenen suçlarda 2/3
• Çocuğun cinsel istismarı (TCK m. 103) yetişkin hükümlü bakımından koşullu salıverilme oranı 3/4, 28.06.2014 tarihinden önce işlenen suçlarda 2/3
• Reşit olmayanla cinsel ilişki (TCK m. 104/1) koşullu salıverilme oranı 2/3
• Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun nitelikli halleri (TCK m. 104/2-3) yetişkin hükümlü bakımından koşullu salıverilme oranı 3/4, 28.06.2014 tarihinden önce işlenen suçlarda 2/3
• Cinsel taciz (TCK m. 105) koşullu salıverilme oranı 2/3
• Özel hayata karşı suçlar (TCK m. 132- Haberleşmenin gizliliğini ihlal, TCK m. 133- Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenilmesi ve kayda alınması, TCK m. 134- Özel hayatın gizliliğini ihlal, TCK m. 135- Kişisel verilerin kaydedilmesi, TCK m. 136, m. 137- Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme, TCK m. 138- Verileri yok etmeme) koşullu salıverilme oranı 2/3
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (TCK m. 188) yetişkin hükümlü bakımından koşullu salıverilme oranı 3/4, 28.06.2014 tarihinden önce işlenen suçlarda 2/3
• Suç örgütü kurma, yönetme ve üye olma suçları ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar (TCK m. 220) koşullu salıverilme oranı 2/3 (Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar için koşullu salıverilme oranı 3/4)
• Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçları (TCK m. 326- Devletin güvenliğine ilişkin belgeler, TCK m. 327- Devletin güvenliğine ilişkin bilgileri temin etme, TCK m. 328- Siyasal veya askeri casusluk, TCK m. 329- Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklama, TCK m. 330- Gizli kalması gereken bilgileri açıklama, TCK m. 331- Uluslararası casusluk, TCK m. 332- Askeri yasak bölgelere girme, TCK m. 333- Devlet sırlarından yararlanma, Devlet hizmetlerinde sadakatsizlik, TCK m. 334- Yasaklanan bilgileri temin, TCK m. 335- Yasaklanan bilgilerin casusluk maksadıyla temini, TCK m. 336- Yasaklanan bilgileri açıklama, TCK m. 337- Yasaklanan bilgileri siyasal veya askeri casusluk maksadıyla açıklama, TCK m. 338- Taksir sonucu casusluk fiillerinin işlenmesi, TCK m. 339- Devlet güvenliği ile ilgili belgeleri elinde bulundurma) koşullu salıverilme oranı 2/3
• Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu kapsamına giren suçlar koşullu salıverilme oranı 2/3
• Terör suçları koşullu salıverilme oranı 3/4
• Mükerrirler koşullu salıverilme oranı 2/3 (Birden fazla süreli hapis cezası olması halinde azami 32 yıl)
• Çocuk hükümlüler için özel düzenleme: Cinsel dokunulmazlığa karşı tüm suçlar (TCK m. 102, m. 103, m. 104, m. 105), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (TCK m. 188), örgütlü suçlar (TCK m. 220), 3713 sayılı Kanun kapsamına giren terör suçları koşullu salıverilme oranı 2/3

Denetimli Serbestlik: Düzenleme sonrası suçların işlenme tarihine göre ikili ayrım yapılacaktır. (30.03.2020 öncesi ve sonrası)

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un Geçici 6. maddesi gereğince 30.03.2020 tarihinde önce işlenen suçlarda genel kural 3 yıldır. 0-6 yaş aralığında çocuğu olan kadın hükümlüler ve 70 yaşını bitirmiş hükümlüler için bu süre  4 yıldır. Ağır hastalık, engellilik ve yaşlılık sebebiyle hayatını tek başına sürdüremeyen 65 yaş üstü hükümlüler bakımından koşullu salıverilme için fiilen cezaevinde infaz edilmesi gereken süreler, azami süre sınırı olmaksızın denetimli serbestlikte infaz edilebilecek.

Koşullu salıverilmede olduğu gibi denetimli serbestlikte de bazı istisna suçlar mevcut. Bu suçların denetimli serbestlik süreleri düzenleme öncesi gibi 1 sene olacaktır.

• Kasten öldürme (TCK m. 81, m. 82, m. 83)
• Üstsoya, altsoya, eşe veya kardeşe ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunmayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenen kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçları (TCK m. 86/3-a, m. 86/3-b, m. 87)
• Kasten yaralama neticesinde yüzde sürekli değişiklik meydana gelmesi (TCK m. 87/2-d)
• İşkence ve eziyet (TCK m. 94, m. 95, m. 96)
• Cinsel dokunulmazlığa karşı tüm suçlar (TCK m. 102, m. 103, m. 104, m. 105)
• Özel hayata karşı suçlar (TCK m. 132- Haberleşmenin gizliliğini ihlal, TCK m. 133- Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenilmesi ve kayda alınması, TCK m. 134- Özel hayatın gizliliğini ihlal, TCK m. 135- Kişisel verilerin kaydedilmesi, TCK m. 136, m. 137- Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme, TCK m. 138- Verileri yok etmeme)
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (TCK m. 188)
• TCK’nın İkinci Kitap, Dördüncü Kısım, Dördüncü-Beşinci-Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan devlete ve millete karşı suçlar
• 3713 sayılı Terörle Mücadele kapsamına giren suçlar

Kasten yaralama, neticesi sebebiyle ağırlaştırmış yaralama, işkence, eziyet ve uyuşturucu madde ticareti suçları; 0-6 yaş aralığında çocuğu olan kadın hükümlüler, 70 yaşını bitirmiş hükümlüler ve ağır hastalık, engellilik ve yaşlılık sebebiyle hayatını tek başına sürdüremeyen 65 yaş üstü hükümlüler için istisna değildir. Bu kişiler bakımından bu suçlarda da denetimli serbestlik süresi 3 yıldır.

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 105/A maddesi uyarınca 30.03.2020 tarihinden sonra işlenen suçlarda genel kural 1 yıldır. 0-6 yaş aralığında çocuğu olan kadın hükümlüler için bu süre 2 yıldır. Ağır hastalık, engellilik ve yaşlılık sebebiyle hayatını tek başına sürdüremeyen hükümlüler bakımından bu süre 3 yıldır.

30.03.2020 tarihinden sonra işlenen suçlarda denetimli serbestlikten faydalanabilmek için hükümlülerin açık ceza infaz kurumunda bulunması veya bu kuruma ayrılmaya hak kazanmış olması gerekecektir.

Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik süreleri dışında Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun dışındaki 10 kanunda da önemli değişiklikler yapıldı:

• İnfaz Hakimlikleri: İnfaz Hakimliği Kanunu ve diğer kanunlarla verilen görevleri yerine getirmek amacıyla her il merkezi ile bölgelerin coğrafi durumları ve iş yoğunluğu göz önünde tutularak belirlenen ilçelerde HSK’nın olumlu görüşü alınarak Adalet Bakanlığı tarafından infaz hakimliği kurulacak.
• Doğrudan Açık Cezaevine Alınma ve İnfaz Hakimliği Onayı: Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkum olanlar ile ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler hariç olmak üzere; kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanlar, taksirli suçlardan toplam 5 yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkum olanlar, adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilenler, İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi tutulanların verilen cezalar doğrudan açık ceza infaz kurumlarında yerine getirilecek. Kanunda sayılan suçları işleyen hükümlülerin açık ceza infaz kurumuna ayrılabilmeleri için ayrıca infaz hakimliğinin onayı gerekecek.
• Gebe ve Bebekli Annelerin Cezalarının İnfazı: Gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren 1 yıl altı ay geçmemiş bulunan kadınlar hakkında hapis cezasının infazı geri bırakılabilecek.
• Hükümlünün Eş ve Çocuklarının Sürekli Hastalığı ve Malullüğü: Hükümlünün eş veya çocuklarının sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle bakıma muhtaç olmaları durumunda Cumhuriyet Başsavcılığınca 1 yılı geçmeyen sürelerle hapis cezasının infazına ara verilebilecek.
• Açık Cezaevinde Olanların Kamu Kurumunda Çalışması: Açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler, gece de kurumda barındırılmak suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarının iş alanlarında çalıştırılabilecek.
• Kurum Dışı Eylemlerin Disiplin Cezası Kapsamında Alınması: Hükümlünün geçici olarak kurum dışında bulunduğu sıradaki kusurlu davranışları da disiplin cezası ile cezalandırılacak.
• Çocuk Mahkumun Açık Görüş Hakkının Sınırlandırılması: Çocuk mahkum açısından; idareye ait olup kendisine verilmemiş bulunan yatak, battaniye, karyola ve dolap gibi eşyayı zapt etmek veya satmak ya da maddi menfaat karşılığı diğer çocuklara kullandırmak ve kurumda güvenlik amacıyla oluşturulan teknik, mekanik veya elektronik cihaz ya da sistemleri kasten etkisiz veya çalışamaz hale getirmek yahut amacı dışında kullanmak eylemi, iznin ertelenmesi veya ziyaretlerin kapalı şekilde yaptırılması şeklinde disiplin cezasını gerektirecek.
• Disiplin Soruşturması Sürelerin Değişiklik: Disiplin soruşturmaları 15 gün içinde tamamlanacak. Firariler açısında süre firar eden kişinin yakalandığı tarihin öğrenilmesiyle başlayacak.
• Çocuk Mahkumların Ödüllendirilmesi: Çocuk hükümlüler için kurum bünyesinde gerçekleştirilen tören veya anma günü ya da doğum günlerinde çocukların ailelerinin de etkinliklere katılması sağlanabilecek. Çocuk hükümlünün yanında kalacağı bir yakınının olmaması nedeniyle kullanamadığı özel izinler yerine kurum idaresinin uygun gördüğü gün kadar eğitimevinin bulunduğu il sınırları içinde gündüzleri iznini geçirmesi ve gece eğitimevinde kalması imkanı verilebilecek. Çocuk eğitimevinde kalan hükümlünün hafta sonunda bir gün, kurum idaresinin uygun gördüğü süre kadar, kurum dışına çıkmasına izin verilebilecek. Çocuk eğitimevinde kalan hükümlü, kamu kurum ve kuruluşlarının gençlik kampı veya gençlik merkezi gibi imkanlarından yararlandırılabilecek.
• Nakil Şartlarında Değişiklik: Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri şartı; ceza infaz kurumlarında bulunulması gereken sürenin 3 aydan fazla olması şeklinde değiştirildi.
• Kütüphaneden Yararlanma İmkanı: Hükümlülere kurum kütüphanesinden yararlanma imkanı ile birlikte kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı kütüphanelerde bulunan ve mahkemece yasaklanmayan süreli ve süresiz yayınlardan parasını ödemek suretiyle taşıyan yayınlardan yararlanma imkanı sağlandı.
• Açık Cezaevinde Olanlara Covid-19 Nedeniyle İzin: Yeni tip korona virüsü salgını nedeniyle açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler ile denetimli serbestlik tedbiri uygulanan hükümlüler, 31.05.2020’ye kadar izinli sayılacak. Bu süre salgının durumu değerlendirilerek 2 aylık sürelerle 3 kez uzatılabilecek.
• Gönderilen Hediyeyi Kabul Hakkı: Çocuk ve 65 yaşını tamamlamış hükümlüler ile beraberinde çocuğu bulunan kadın hükümlüler; idare ve gözlem kurulu tarafından alınacak karar doğrultusunda belirtilen zaman dilimi dışında da hediye kabul edebilecek.
• Mazeret ve Özel İzin Hakkının Kullanılması: Hükümlülük süresinin 1/10’unu iyi halle geçirmiş olanlara hükümlünün isteği üzerine mazeret izni verilecek. Özel izin verilebilecek istisnai durumlara “Hastalık veya doğal afet” gibi zorunlu haller eklendi. Salgın hastalık, doğal afet, savaş veya seferberlik durumlar izinden dönmeme veya geç dönme için meşru mazeret olarak sayılacak. İzinden dönmeyen veya 2 günden fazla süre geçtikten sonra dönen hükümlüler ile firar eden hükümlülere bir daha özel izin verilmeyecek.
• TCK’da Cezası Ağırlaştırılan Suçlar: TCK m. 86’da yer alan kasten yaralama suçunun “canavarca hisle” işlenmesi, suçun nitelikli hali olarak yasaya eklendi. Bu halde verilecek ceza 1 kat artırılacak. Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunda; kasten yaralama sonucunda vücutta kemik kırılması ve ölüm meydana gelmesi halinde cezanın üst sınırı 16’dan 18’e çıkarıldı. TCK m. 220’de yer alan suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunda cezalar artırıldı. Alt sınır 4, üst sınır ise 8 yıl olarak belirlendi. Örgüte üye olanlar için alt sınır 2, üst sınır 4 yıla çıkarıldı. TCK m. 241’de yer alacan tefecilik suçunun cezasının üst sınırı 6 yıla çıkarıldı. Adli para cezası ise 500 gün olarak belirlendi.
• Bazı Kişiler Bakımından Adli Kontrol: Maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremediğitespit edilen şüpheli ile gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçmemiş bulunan kadın şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilecek.
• Haberleşme Hakkının Usule Aykırı Kullanılması Halinde Ceza: İnfaz kurumu idaresine bildirilen telefon numarası aracılığıyla ya da teknik müdahale ile başka bir hatta yönlendirme yapmak suretiyle görüşme hakkı olmayan kişilerle görüşen kişiler, haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakılma veya kısıtlama cezası ile cezalandırılabilecek.
• Kuruma Alkol Sokulması Halinde Hücre Hapsi: İnfaz Kurumuna alkol sokan, bulunduran veya kullanan kişi hücre hapis cezası ile cezalandırılacak.
• Süreli veya Süresiz Yayınlardan Yararlanma Hakkının Kısıtlanması: Kurum disiplinini bozan, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayının hükümlüye verilmeyeceği hususu düzenlemeye eklendi. “Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazeteler, ceza infaz kurumuna kabul edilmez. Ancak ilan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hali, bu hükmün dışındadır. Yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanlığı yetkilidir.” şeklindeki düzenleme ile haber kaynaklarına erişim kısıtlandı.
• Salgın Hastalık Halinde Acil Telefon Düzenlemesi: Açık ve kapalı infaz kurumlarındaki hükümlülere, ağır hastalık veya doğal afet hallerine ilaveten salgın hastalık halinde de ceza infaz kurumlarında bulunan kuruma ait telefon ve faks cihazından derhal yararlandırılma imkanı sağlandı.
• İyi Halin Değerlendirilmesi İçin İdare ve Gözlem Kurulu: Hükümlülerin iyi halli olup olmadıklarının, durumlarındaki iyileşmelerin değerlendirilmesi için idare ve gözlem kurulu tarafından en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulmaları hususunda düzenleme yapıldı. Toplam 10 yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkum olanlar ile terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar hakkında yapılacak açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin değerlendirmelerde idare ve gözlem kuruluna cumhuriyet başsavcısı veya belirleyeceği bir cumhuriyet savcısı başkanlık edecek. İdare ve gözlem kuruluna cumhuriyet başsavcısı tarafından belirlenen bir izleme kurulu üyesi ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı il veya ilçe müdürlükleri tarafından belirlenen birer uzman kişi katılacak.
• Ev Hapsi Düzenlemesinin Genişletilmesi: Cezası evde infaz edilebilecekler arasında çocuklar dahil edildi. Evde infaz edilebilecek süre kadın, çocuk ve 65 yaş üstü olanlar için 6 aydan 1 yıla, 70 yaşını bitirmişler için 1 yıldan 2 yıla, 75 yaşını bitirmişler için 3 yıldan 4 yıla çıkartıldı. Terör suçları ile örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçlarından ya da örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan mahkum olanlar, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkum olanlar, adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilenler, koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler hakkında özel infaz usullerine göre ve evden infaz düzenlemesi hükümleri uygulanmayacak.
• Kaçakçılık Suçlarında Düzenleme: Kaçakçılık suçlarında malın değerinin azlığı indirim nedeni olarak kabul edildi ve kovuşturma evresi için de etkin pişmanlık imkanı getirildi. Kaçakçılık suçlarında malın değerinin hafif veya pek hafif olması halinde cezadan oransal bir indirim yapılması kabul edildi.
• Koşullu Salıverilenin Yeniden Suç İşlemesi: Koşullu salıverilen kişi yükümlülüğünü ihlal ederse sonraki işlediği her bir suç için verilen cezanın 2 katı süre ile cezası infaz edilecek.

• Özel İnfaz Usullerinin Kapsamı: 6 ay veya daha az süreli hapis cezaları ile ilgili olarak uygulanan özel infaz usullerinin kapsamı genişletilerek hükümlünün talebi üzerine kasten işlenen suçlarda toplam 1 yıl 6 ay, taksirle öldürme suçu hariç olmak üzere taksirle işlenen suçlarda ise toplam 3 yıl veya daha az süreli hapis cezalarının özel infaz usulü ile infaz edilebileceği hususu kabuk edildi. Bu kişiler, hapis cezalarını her hafta cuma günleri saat 19.00’da girmek ve pazar günleri aynı saatte çıkmak suretiyle hafta sonları ya da hafta sonları hariç, her gün saat 19.00’da girmek ve ertesi gün saat 07.00’de çıkmak suretiyle geceleri ceza infaz kurumlarında çekebilecekler.

• Hasta ve Engelliler İçin Cezaların Konutta İnfazı: Toplam 5 yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkum olan veya adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilen hükümlülerden maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyeceği tespit edilenlerin cezalarının konutunda çektirilmesine infaz hakimi tarafından karar verilebilecek.
• Doğum Yapan Annelerin Cezalarının Konutta İnfazı: Doğurduğu tarihten itibaren 6 ay geçen ve toplam 3 yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkum olan ya da adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilen hükümlü kadınların cezasının konutunda çektirilmesine infaz hakimi tarafından karar verilebilecek.
• Disiplin Affı Getirilen Mahkumlar: 30.03.2020 tarihinden önceki eylemler nedeniyle verilen disiplin cezası ve tedbirleri, infaz edilmeleri kaydıyla kanundaki süre ve karar şartı aranmaksızın idare ve gözlem kurulunca verilecek iyi hal kararı üzerine kaldırılabilecek.

Resmi Gazete’de yayınlanan kanunun tamamına şu link’ten ulaşılabilir: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200415-16.htm