18 Kasım 2020 tarihli ve 31308 sayılı Resmi Gazete’de 2020/12 Esas, 2020/46 Karar sayılı ve 10.09.2020 tarihli Anayasa Mahkemesi kararı yayınlandı.
Manisa 1. İdare Mahkemesi tarafından itiraz yoluna başvurulması ile 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun “Yasak Yerler” başlıklı 22. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “…ve şehirlerarası karayollarında gösteri yürüyüşü düzenlenemez.” ibaresinin Anayasa’nın 13., 26. ve 34. maddelerine aykırılığı iddia edilerek ilgili hükmün iptali istendi.
Anayasa Mahkemesi tarafından şehirlerarası karayollarında gösteri yürüyüşü düzenlenmesinin farklı özgürlüklerin çatışmasına neden olabileceğinden ancak bu durumda makul bir denge kurularak her iki özgürlüğün de mümkün olduğunca korunması gerektiğinden bahisle değerlendirme yapıldı. Şehirlerarası karayollarında gösteri yürüyüşü düzenlenmesinin bu yolları kullanan kişilerin seyahat özgürlüğünü kısıtlamasının kategorik olarak bu yürüyüşlerin yasaklanması nedeni olmadığı hususuna değinildi.
AYM tarafından yapılan değerlendirmeye göre, trafik düzeninin bozulması riski ve doğuracağı sonuçlar, şehirlerarası karayollarının gösteri yürüyüşüne tamamen kapatılmasına haklılık kazandırmaz. Bu bakımdan, trafik düzeninin aksamamasına mutlak bir üstünlük sağlanması, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına orantısız bir müdahale sonucunu doğurur. AYM tarafından toplantı ve gösteri yürüyüşünün başkalarının günlük yaşamlarını bir miktar zorlaştırdığının kabul edilmesi gerektiğini ve demokratik toplumda bu hakkın kullanılmasının gündelik yaşamı bir miktar zorlaştırmasının hoşgörüyle karşılanması gerektiği yönünde daha önceki kararları olduğu hususu vurgulandı.
Bazı durumlarda muhatabını etkileme bakımından yürüyüşlerin düzenlendiği mekanların ve güzergahların önemli olduğu belirtilerek demokratik bir toplumda zorlayıcı bir neden olmadıkça kişilerin gösteri yürüyüşü yapacakları mekanı seçebilmeleri gerektiğine değinildi.
İptal davasının konusu olan hukuki düzenlemede trafik düzeninin aksamamasına ilişkin ölçütün ve zorlaştırmanın boyutundan bahsedilmeksizin şehirlerarası karayollarında gösteri yürüyüşü düzenlenmesinin kategorik olarak yasaklanması, zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamadığından; Anayasa’nın 13. ve 34. maddelerine aykırı olduğuna karar verilerek hüküm iptal edildi.
Kararın tamamına şu link’ten ulaşılabilir: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/11/20201118-8.pdf
