7 Aralık 2019 tarihli ve 30971 sayılı Resmi Gazete’de 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun yayınlandı. İlgili kanunun 3o. maddesi ile 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’na 41’inci maddeden sonra gelmek üzere kısım başlığıyla birlikte eklenen “Değerli Konut Vergisi”ne ilişkin detaylar şu şekilde:

• Türkiye’de yer alan, bina vergi değeri veya Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nce belirlenen değeri 5.000.000-TL ve üzerinde olan mesken nitelikli taşınmazlar; değerli konut vergisine tabi olacak.

• Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından yapılan veya yaptırılan değerleme sonucunda değeri 5.000.000-TL ve üzeri mesken nitelikli taşınmazlar, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün İnternet sitesinde ilan edilecek ve ilgilisine ayrıca tebliğ edilecek. Tebliğ tarihinden itibaren 15. günün sonuna kadar Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’ne itiraz edilmeyen mesken nitelikli taşınmaz değeri kesinleşecek.

• Süresinde yapılan itirazlar, 15 gün içinde değerlendirilerek sonuçlandırılacak ve kesinleşen değer, aynı usulle ilan ve ilgilisine tebliğ edilecek. Bu değer, değerli konut vergisi uygulamasında Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nce belirlenen değer olarak kabul edilecek.

• Bu vergi uygulamasında, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nce belirlenen bir değerin bulunmaması durumunda, bina vergi değeri esas alınarak vergilendirme işlemleri yapılacak. Bina vergi değeri, Emlak Vergisi Kanunu’nun 29. maddesine göre belirlenen vergi değeri olacak.

• Vergi matrahı olarak bina vergi değeri ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen değerden yüksek olanı esas alınacak. Değerli konut vergisine tabi mesken nitelikli taşınmazlardan değeri;

  5.000.000-TL ile 7.500.000-TL arasında olanlar için binde 3

  7.500.001-TL ile 10.000.000-TL arasında olanlar için binde 6

  10.000.001-TL’yi aşanlar için binde 10 oranında vergi alınacak.

• Paylı mülkiyette ve elbirliği mülkiyette, matrahın hesabında mesken nitelikli taşınmazın toplam değeri esas alınacak.

• 42. maddede yer alan tutar, 2. fıkrada yer alan vergi oranlarına esas mesken nitelikli taşınmaz değerlerinin alt ve üst sınırları ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nce belirlenen ve 42. maddede yer alan tutarı aşan (bu tutar dahil) mesken nitelikli taşınmazların değeri her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artılacak. Bu şekilde hesaplanan tutarların 10.000,00-TL’ye kadar kadar olan kesirleri dikkate alınmayacak (Şu kadar ki; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen taşınmaz değeri, değer tespitinin yapıldığı yıl yeniden değerleme oranında artılırmayacak.).

• Vergiyi mesken nitelikli taşınmazların maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa mesken nitelikli taşınmaza malik gibi tasarruf edenler ödeyecek. Bir mesken nitelikli taşınmaza paylı mülkiyet hâlinde malik olanlar, hisseleri oranında mükellef olacak. Elbirliği mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olacak.

• Değerli konut vergisi mükellefiyeti; mesken nitelikli taşınmazın değerinin, bina vergi değeri veya Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nce belirlenen değerin 42. maddede belirtilen tutarı aştığının belirlendiği tarihi, 33. maddenin (1) ila (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vuku bulduğu tarihi, muafiyetin sukut ettiği tarihi takip eden yıldan itibaren başlayacak. Yanan, yıkılan, tamamen kullanılmaz hale gelen veya vergiye tabi iken muaflık şartlarını kazanan mesken nitelikli taşınmazlardan dolayı mükellefiyet, bu olayların vuku bulduğu tarihi takip eden taksitten itibaren sona erecek.

• Değerli konut vergisinden muaf olan mesken nitelikli taşınmazlar şunlar;

  – Genel ve özel bütçeli idarelerin, belediyelerin ve üniversitelerin maliki veya intifa hakkına sahip olduğu mesken nitelikli taşınmazlar,

  – Türkiye sınırları içinde mesken nitelikli tek taşınmazı olan kişilerden; kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların sahip olduğu mesken nitelikli taşınmazlar (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) (Bu hüküm, belirtilen kişilerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır.),

  – Yabancı devletlere ait olup elçilik ve konsolosluk olarak kullanılan mesken nitelikli taşınmazlar ile elçilerin ikametine mahsus mesken nitelikli taşınmazlar ve bunların müştemilatı (karşılıklı olmak şartıyla) ve merkezi Türkiye’de bulunan milletlerarası kuruluşlara, milletlerarası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerine ait mesken nitelikli taşınmazlar,

  – Esas faaliyet konusu bina inşası olanların işletmelerine kayıtlı bulunan ve henüz ilk satışa, devir ve temlike konu edilmemiş yeni inşa edilen mesken nitelikli taşınmazlar (arsa karşılığı inşaat işlerinde sözleşme gereği taahhüt işini üstlenen müteahhide kalan mesken nitelikli taşınmazlar dahil) (bu taşınmazların kiraya verilmesi veya sair surette kullanılması halleri hariç).

• Belirlenen değer, mükellef tarafından buna ait vesikalarla mesken nitelikli taşınmazın bulunduğu yerdeki Gelir İdaresi Başkanlığı’na bağlı yetkili vergi dairesine, mesken nitelikli taşınmazın değerinin 42. maddede belirtilen tutarı aştığı (bu tutar dahil) yılı takip eden yılın şubat ayının 20. günü sonuna kadar beyanname ile beyan edilecek. Vergi, yetkili vergi dairesince yıllık olarak tarh ve tahakkuk olunacak. Müteakip yıllar için mükellef tarafından aynı şekilde yıllık olarak beyanname verilecek ve vergi ilgili vergi dairesince tarh ve tahakkuk olunacak.

• Elbirliği mülkiyetinde mükellefler müşterek beyanname verebilecekleri gibi, münferiden de beyanname verebilecek. Paylı mülkiyet halinde ise beyanname münferiden verilecek.

  Vergi dairesi tarafından tarh ve tahakkuk ettirilen vergi, ilgili yılın şubat ve ağustos aylarının sonuna kadar iki eşit taksitte ödenecek. Yıl içerisinde mükellefiyetin başlamasını gerektirecek durumun meydana gelmesi halinde, mükellef tarafından takip eden yılın beyanname verme süresi içerisinde ilgili vergi dairesine beyanname verilecek.

İlgili kanuna şu link’ten ulaşılabilir: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/12/20191207-1.htm

Mülkiyet hakkı, eşitlik ilkesi ve hukuk güvenliği ilkesi başta olmak üzere birçok ilkenin ve temel hakkın ihlali niteliğinde olan kanun; 7 Aralık 2019 günü Resmi Gazete’de yayımlansa da ilgililere Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından yapılan değerlemelere ilişkin 12-13 Aralık 2019 tarihli tebligatlar gönderilmeye başlandı.

Değerlemelerin bu kadar çabuk yapılmış olması, taşınmaza özel niteliklerin dikkate alınmadığının en önemli göstergesi. Değerlemeler, genel geçer bir şekilde taşınmazın bulunduğu sokak/mahalleye göre yapılmış durumda. Bununla beraber, değerlemelerin belediyelerin rayiç bedellerinin yanı sıra gerçek satış miktarlarının da çok üzerinde belirlendiği görülmekte.

Değerlemelere itiraz için tebliğden itibaren 15 günlük yasal süre mevcut. Bu süre içinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’ne itiraz edilmemesi halinde değerlemenin kesinleşmesi söz konusu. Hem değerli konut vergisinin hem de emlak vergisi ve tapu harcı matrahlarının vb. belirlenmesinde bu değerler esas alınacak. Birçok gayrimenkul için bu bakımından itirazların yapılmasında yarar olacak gibi gözüküyor. Genel Müdürlük tarafından 15 gün içinde içinde itirazlar karara bağlanacak, kesin olacak bu değerlemelere karşı vergi mahkemesinde birçok idari davanın açılmasının söz konusu olacağı tahmin ediliyor.